Naar begin Terug

De "nieuwe" grenspaal

Filips II van Spanje doet op 6 mei 1598 de Zuidelijke Nederlanden cadeau aan zijn dochter Isabella (Akte van Afstand). Deze trouwt in 1599 met haar volle neef Albrecht VII, keizer van Oostenrijk. Nog voor dit huwelijk sterft haar vader Filips II. België behoort vanaf dit moment dus tot het Oostenrijkse keizerrijk.

In dit gebied is tijdens de 80jarige oorlog tussen Spaanse en Staatse troepen behoorlijk gevochten. Wanneer de vrede van Munster (1648) een einde maakt aan de strijd, worden de posities van de Staatse troepen gebruikt voor het bepalen van de grens. De Zuidelijke Nederlanden staan onder gezag van de Oostenrijkse keizer. Later worden er overal op de grens arduinen palen geplaatst.


Zo stonden er in “De Wilde Landen” tussen het noorden en het zuiden 4 arduinen palen. Aanleiding was een grenstwist tussen het Oostenrijkse Stekene dat deel uitmaakte van het Land van Waes en de Staatse Heerlijkheid van St. Jan Steen dat deel uitmaakte van het Hulster Ambagt. De palen zijn in 1722 geplaatst.

Twee van de grenspalen (1 en 2) werden in 1974 weggehaald in verband met wegwerkzaamheden. Ze stonden jaren achter de kerk van Stekene. Gelukkig werden ze in 1993 tot monument verklaard en op hun oorspronkelijke plaats teruggezet bij de grensovergangen Hellestraat en Kemelstraat. Ernaast staan ook bordjes met uitleg. In de buurt vind je ook de moderne gietijzeren palen uit 1843. Grappig is dat één ervan achterste voren staat. De Nederlandse leeuw staat nl. aan de Belgische kant. Misschien een grap van degenen die hem plaatsten?


De derde paal zit in de grond onder het wegdek op de splitsing Lekestraat/Magdalenastraat. Bij de laatste renovatie van het wegdek heeft men de paal ingegraven en er omheen asfalt gestort. Als je ter plekke de situatie bekijkt zie je midden op de weg een stuk arduin zitten. In eerste instantie denk je aan een verdwaalde kinderkop. Het is echter de bovenkant van de grenspaal.

Op grenspalen kun je altijd lezen van wie ze zijn of wiens land ze scheiden. Zo ook hier.

Aan de Nederlandse kant van de grenspaal  staat: STAETEN BODEM, verwijzend naar de Staten Generaal van de Verenigde Nederlanden.

Aan de Belgische kant staat: S’KEYSERS  S’CONINGS BODEM, verwijzend naar de heerschappij van de Oostenrijkse keizer, die tevens koning van Hongarije was. Helaas is bij twee van de drie de kop afgebroken, zodat het woord S’KEYSERS verdwenen is.


De vierde paal waren we lange tijd kwijt, maar werd in november 2012 teruggevonden op de hoek van de Oudestraat, bij een verbouwing op het erf van de familie Lambregts. Een geweldige vondst en natuurlijk fantastisch dat de familie contact heeft opgenomen met deskundigen om iets met deze historische vondst te doen.

Op initiatief van de heemkundige kring D'Euzie uit Stekene werd met medewerking van de gemeenten Stekene en Terneuzen deze arduinen paal in zijn oude glorie hersteld.

Hij staat nu terug op zijn oorspronkelijke plaats, aan de Oudestraat in Koewacht.

Overal waar grenzen zijn worden markeringen gebruikt om deze grens aan te geven. Mensen bouwen muren, hekwerken, heggen, prikkeldraad of slagbomen. Honden, katten en wilde dieren gebruiken hun urine of ander lichaamsvocht. Als je langs de grens tussen Nederland en België fietst, zie je overal de genummerde gietijzeren palen uit 1843. Vóór de onafhankelijkheid van België was er ook al een scheiding tussen de Noordelijke - en de Zuidelijke Nederlanden, afhankelijk van de historische situatie van dat moment.

“De Wilde Landen” met daarop de plaats van de 4 arduinen palen. (Kaart: Zeeuws archief)



Paal 1: Hellestraat, op de kaart helemaal rechts

Paal 2: Kemelstraat, midden op de kaart  onderaan

Paal 4: Deze "nieuwe" paal staat helemaal links op de kaart.

 S’KEYSERS  S’CONINGS BODEM

 STAETEN BODEM

Isabella

Albrecht VII

Paal 3: De zichtbare kop in het asfalt

Paal 3: Splitsing Lekestraat / Magdalenastraat


De witte pijl markeert de kop van de paal.


De fotograaf staat hier met zijn rug richting België. Rechtsaf ga je naar St. Jansteen, links richting Koewacht