Naar begin Terug

Specifieke gebouwen

Historische panden hebben we helaas niet. Daar is nou eenmaal niets aan te veranderen. Koewacht bestaat al honderden jaren, maar kende geen bloei als stad of streekcentrum. Het was altijd een bescheiden woonplaats, verdeeld over meerdere gehuchten zoals ‘t Zand, Hazelarenhoek, St. Andries, Oude Molen en Koewacht zelf. We hebben wel interessante, leuke en speciale gebouwen. Deze gebouwen vertellen hun eigen verhaal. We rijden het dorp even rond.

Vlashangars.

Elders op de website kun je lezen dat Koewacht jarenlang het centrum was van de vlasindustrie in Oost Zeeuws Vlaanderen. Om het vlas in op te bergen en te verwerken bouwde men de specifieke hangars; hoge staalconstructies met daken van asbestplaten. Er zijn er nog redelijk veel over uit deze tijd. We hebben het hier over  de periode van ongeveer 1930 tot 1970. Ze worden tegenwoordig gebruikt als loods, caravanstalling, garage etc. Het gebeurde ook regelmatig dat een hangar in vlammen opging. Vlas was tamelijk brandbaar, vooral in tijden dat het economisch minder ging.

Voormalig klooster Ter Hagen

In de middeleeuwen is deze streek ontgonnen onder leiding van het nonnenklooster “Domus Gaudii”, het latere “Ter Hagen”. Dit was een kloosterboerderij die de meeste gronden in bezit had en deze liet bewerken door hun eigen kloosterlingen en de mensen uit de buurt. Hazelarenhoek was bij voorbeeld zo’n gehucht dat vlakbij het klooster lag. Op dit moment staat er nog steeds een oude boerderij op de plaats van het klooster. Helaas is de monumentale schuur enkele jaren geleden door een zware storm geveld.

Zomaar een boerderij

Natuurlijk staan er op Koewacht heel wat boerderijen. Een van de mooiste vind je op de Nieuwe Molen. Vroeger stond op de westelijke gevel het jaartal 1881, zeer zeker het bouwjaar. Bij de laatste restauratie is dit echter verdwenen. Enkele jaren geleden heeft men op de schuur een nieuw rieten dak gelegd. Vroeger waren de daken van veel schuren niet van riet maar van roggestro. Dit ging echter niet lang mee. Daarom hadden we hier ook een rietdekker die zomer en winter op de daken te vinden was.

Vlassersschool

Een vak moet je leren. Zo ook de kunst van het vlassen of vlasbewerken. Van zaaien tot en met het verwerken tot linnen. In 1948 werd de voormalige lagere school op de Oude Molen aangepast en in gebruik genomen als vlassersschool. De cursisten kwamen overal vandaan om het vak te leren. Op oude foto’s staan leerlingen uit o.a. West Zeeuws Vlaanderen (Aardenburg, Eede, Ijzendijke). De naam staat nog steeds in smeedijzeren letters op de voorgevel.

Gemeentehuizen

We hebben er nog drie staan in de Nieuwstraat. Het oudste komt verder op deze bladzijde aan bod. Het eerste was een café waar de raad bijeen kwam. Het tweede in de rij dateert uit 1907. Enkele jaren geleden is het fantastisch gerestaureerd en in de oorspronkelijke staat teruggebracht. Villa Mathilde werd in 1948 aangekocht door de gemeente en heeft tot de gemeentelijke herindeling van 1970 dienst gedaan als gemeentehuis.

Openbare school St. Andries

In 1885 werden de plannen goedgekeurd voor de bouw van een nieuwe Openbare Lagere school te St. Andries. Vanaf dat moment hadden we dus twee scholen in Koewacht. De schoolstrijd woedde begin 20e eeuw hevig, ook hier. De pastoor hield donderpreken vanaf de kansel om de kinderen naar de katholieke school te krijgen. Langzaam stroomde de openbare school leeg en in 1932 werden na het ontslag van schoolhoofd Fl. Remery de nog overgebleven leerlingen naar Oude Molen overgeheveld. Het gebouw werd in 1934 verkocht en is in de zestiger jaren drastisch verbouwd. Het is nu in gebruik als woonhuis.

Diepvries

Er staan er nog drie. Kleine gebouwtjes van betonsteen met een golfplaten dak. In de vijftiger jaren van de vorige eeuw kwam het invriezen van etenswaar op. De weckfles verdween grotendeels en daarvoor in de plaats kwam de diepvries. Niet iedereen kon  of wilde thuis zo’n kist plaatsen. Daarom realiseerde men op verschillende plaatsen in het dorp gebouwtjes met daarin twee rijen diepvrieskisten. Deze kon men dan huren. De diepvrieskisten zijn verdwenen, maar enkele van deze gebouwen staan er nog. Niet van historisch belang, maar toch van een zekere nostalgische waarde.

Voormalig klooster “Ter Hagen” Vlassersschool Gemeentehuis uit 1907 Villa Mathilde Boerderij op de Nieuwe Molen Nieuwe Molen Oude Molen Tragel

De Nederlandse R.K.kerk

Na de eerste wereldoorlog heeft men plannen gemaakt om op Nederlands grondgebied een nieuwe kerk te bouwen. In 1922 was het gebouw gereed. Het is een Neo-gotisch ontwerp van architect Wolter te Riele. In de kerk zijn enkele zeer mooie glas-in-lood ramen, een klein maar fraai orgel, een gebeeldhouwde preekstoel en niet te vergeten de prachtige kruisweg van Tony van Os.

Voormalige openbare school Kerk H.H. Philippus en Jacobus (voorkant) Achterkant met kerkhof

Gesticht "Sint Clara"

Dit voormalige nonnenklooster werd jarenlang bewoond door de zusters Franciscanessen uit Oudenbosch. Achter het klooster (in de schoolstraat) stond de toenmalige meisjesschool. Aanvankelijk was in dit gebouw ook de kleuterschool gevestigd. Iedereen die voor 1951 geboren is heeft hier zijn eerste vlechtwerkjes en muizentrapjes in elkaar geknutseld. In 1956 is de nieuwe kleuterschool gebouwd, een stukje verderop in de straat. In de gang beneden was de bibliotheek. Deze zusters hebben dus heel veel bijgedragen aan de opvoeding van het zwakke geslacht hier op Koewacht.

Ook de verzorging van de zieken thuis, het zogenaamde kruiswerk rustte op de schouders van enkele nonnen.

Na het vertrek is het klooster verkocht aan René de Caluwé, die zijn zaak hier vestigde.

Gesticht "Sint Clara" op Nieuwstraat 1

Brouwershuis en voormalig gemeentehuis

Het grootste van de twee werd bewoond door de familie Dierick. Zij hadden hier een brouwerij en drankenhandel. De brouwschuur is op de foto niet zichtbaar, maar staat er nog wel. Hiervoor moet je aan de achterkant van het huis zijn. Helaas zijn de brouwketels en alle andere attributen uit de schuur verdwenen.


Het kleinste pand rechts heeft tot 1908 dienst gedaan als het allereerste echte gemeentehuis van het zelfstandige Koewacht, nadat aanvankelijk de vergaderingen in een café werden gehouden. Hier was ook het oorspronkelijke dorpsplein.

Brouwershuis en eerste gemeentehuis Een van de laatste borrelglazen van drankenhandel Dierick-Konings

Wachttoren

De tweede wereldoorlog was voorbij. Iedereen kon weer vrij ademhalen. Dat dachten we. Een nieuw groot gevaar bedreigde ons: De Russische beer. Europa werd in tweeën gedeeld door het ijzeren gordijn. Berlijn kreeg zijn eigen muur. De koude oorlog was een feit. Ze zouden ons deze keer niet verrassen. We bouwden overal wachttorens en beklommen deze om de vijand te zien aankomen. Deze taktiek bleek te werken, want tot op heden hebben we hier geen Russen gezien, behalve dan twee meiden van de vrouwenpunkband Pussy Riot.

Wie niet in militaire dienst hoefde, werd ingedeeld bij de BB (Bescherming Burgerbevolking). Zij oefenden in het beklimmen van het betonnen gevaarte en het helpen bij eventuele calamiteiten.

Ze staan er nog steeds, maar zijn al jaren buiten gebruik. In Eede bij Aardenburg heeft men er een opgeknapt zodat toeristen weer veilig naar boven kunnen. Hier gaat dat moeilijker omdat de toren op particulier terrein staat.

Wachttoren aan de Emmabaan
Het café uit de beginjaren